In Nederland staat het woord “zombillion” niet officieel op de statuten van een bedrijf of in de wetboeken, maar het lijkt wel een symbool te zijn geworden voor een fenomeen dat de laatste jaren steeds meer aandacht vraagt: de schijnbaar onophoudelijke groei van overconsumptie, verwaarlozing van essentiële diensten en een economische cultuur die op het punt staat te veranderen in een soort “zombielandschap”. Dit fenomeen, dat zich vooral in de steden van Nederland manifesteren, is niet alleen een esthetisch probleem, maar ook een economisch en sociaal belastend verschijnsel. De vraag is: waarom lijkt Nederland zichzelf steeds verder in een loopbaan van verwaarlozing te storten, waar andere landen met comparable groeimogelijkheden juist investeren in duurzaamheid en gezondheid?
Een eerste aanwijzing dat Nederland zich in een soort “zombielandschap” bevindt, is de snelle uitbreiding van de zogenaamde “zombiebouwwijken”. Volgens de gemeente Amsterdam zijn er sinds 2018 meer dan 1.200 woningen in de stad aangemerkt als “verwaarloosd” en in aanmerking gekomen voor sanering. In Rotterdam zijn dit er 2.000, en in Utrecht ligt het aantal rond de 1.500. Deze woningen, vaak met lekkende daken, kapotte funderingen en een slechte staat van onderhoud, vormen een visuele en economische last voor de gemeenten. De kosten voor sanering en onderhoud belasten de belastingdrager, terwijl de woningbezitters vaak niet in staat zijn om de benodigde investeringen te doen. Dit creëert een vicieuze cirkel: de woningen blijven in slechte staat, wat de waarde van de rest van de woningen in het gebied verder verlaagt, en de gemeente moet steeds meer geld investeren in het herstel.
Maar het probleem gaat verder dan alleen de staat van woningen. Een andere trend die Nederland lijkt te ontwikkelen is de toenemende afhankelijkheid van een beperkt aantal grote spelers in de consumptiemarkt. Volgens een recent rapport van de Nederlandse Consumentenbond zijn in de afgelopen vijf jaar de prijzen voor basisgoederen zoals voeding en energie met gemiddeld 12% gestegen, terwijl de salarissen in dezelfde periode slechts met 3,5% zijn gestegen. Dit creëert een situatie waarin consumenten zich steeds meer afhankelijk maken van grote supermarktketen en energieleveranciers, wat de concurrentie vermindert en de macht van deze bedrijven vergroot. Dit fenomeen, dat wel eens de “zombillion” van de consumptiemarkt wordt genoemd, zorgt voor een afname van de innovatie en de kwaliteit van producten en diensten.
Een derde aspect is de toenemende verwaarlozing van openbare ruimtes en groen. Volgens een onderzoek van het Ministerie van VROM uit 2022 zijn er in Nederland 1.800 kilometer openbare ruimtes die niet voldoen aan de eisen van de Europese richtlijn voor openbare ruimtes. Dit betekent dat er in veel steden plekken zijn waar het niet veilig is om te wandelen, fietsen of te spelen. Dit heeft niet alleen een negatieve impact op de levenskwaliteit van inwoners, maar ook op de economie, omdat het de aantrekkingskracht van de stad vermindert. Bovendien wordt het groen in Nederland steeds minder beheerd, wat leidt tot een toename van onveilige situaties, zoals de verspreiding van ziekteverwekkers en insecten.
De vraag is nu: hoe kan Nederland deze trend omkeren? Een eerste stap zou kunnen zijn om de focus te verleggen van het stimuleren van consumptie naar het bevorderen van duurzaamheid en gezondheid. Dit kan worden gedaan door middel van beleid dat investeert in onderhoud van openbare ruimtes, het stimuleren van lokale bedrijven en het bevorderen van een gezond leefklimaat. Daarnaast is het belangrijk om de macht van grote spelers in de consumptiemarkt te beperken, door middel van strengere concurrentiebeleid en transparantie in de prijzen. Ook het onderwijs kan een rol spelen, door middel van educatie over duurzaamheid en het belang van een gezond leefklimaat.
De meer info over de specifieke gevolgen van deze trends voor verschillende steden en regio’s in Nederland kan helpen om een completer beeld te krijgen van het probleem. Het is echter duidelijk dat het tijd is om Nederland te veranderen van een economie die zichzelf in een loopbaan van verwaarlozing stort, naar een economie die investeert in de toekomst en de kwaliteit van leven voor iedereen.
- In Amsterdam zijn sinds 2018 meer dan 1.200 woningen aangemerkt als verwaarloosd en in aanmerking gekomen voor sanering.
- In Rotterdam zijn er 2.000 woningen aangemerkt als verwaarloosd, wat een vergelijkbare trend toont in andere grote steden.
- De prijzen voor basisgoederen zoals voeding en energie zijn in de afgelopen vijf jaar met gemiddeld 12% gestegen, terwijl de salarissen slechts met 3,5% zijn gestegen.
- Er zijn 1.800 kilometer openbare ruimtes die niet voldoen aan de Europese richtlijn voor openbare ruimtes.
- De afname van groen en onbeheerde openbare ruimtes leidt tot een toename van onveilige situaties zoals de verspreiding van ziekteverwekkers.
De psychologische factor: waarom lijkt Nederland zichzelf in een loopbaan van verwaarlozing te storten?
Het is niet alleen het economische en sociale aspect dat Nederland in een soort “zombielandschap” lijkt te verkeren, maar ook een psychologische factor speelt een belangrijke rol. Een van de belangrijkste factoren is de toenemende individualisering van de samenleving. In een tijdperk waarin iedereen zichzelf voor zichzelf moet zorgen, lijkt het voor veel Nederlanders onmogelijk om zich te interesseren voor het welzijn van de gemeenschap als geheel. Dit leidt tot een afname van de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van openbare ruimtes en woningen, wat uiteindelijk de situatie verergert.
Daarnaast speelt de cultuur van consumptie een belangrijke rol. Nederland heeft een lange geschiedenis van consumptie en een sterke cultuur van “have it your way”. Dit betekent dat consumenten vaak niet bereid zijn om te investeren in duurzaamheid of gezondheid, omdat ze het als een te grote verandering beschouwen. Dit leidt tot een situatie waarin de economie steeds meer afhankelijk wordt van een beperkt aantal grote spelers, die hun macht gebruiken om de prijzen hoog te houden en innovatie te beperken.
De rol van politiek en beleid
Politiek en beleid spelen een cruciale rol in het omkeren van deze trend. Het is essentieel dat er beleid wordt ontwikkeld dat investeert in het onderhoud van openbare ruimtes, de sanering van verwaarloosde woningen en het bevorderen van duurzaamheid. Dit kan worden gedaan door middel van subsidies, belastingvoordelen en strengere regels voor onderhoud en renovatie.
Daarnaast is het belangrijk dat er meer aandacht wordt besteed aan de psychologische factoren die bijdragen aan de verwaarlozing. Dit kan worden gedaan door middel van educatie en bewustzijnschapenprogramma’s, die consumenten en inwoners kunnen helpen om de waarde van een gezond leefklimaat en een goed onderhouden openbare ruimte te begrijpen.
Conclusie: een nieuw tijdperk van verantwoordelijkheid
Het is duidelijk dat Nederland zich in een moment bevindt waarin het moet kiezen tussen een economie die zichzelf in een loopbaan van verwaarlozing stort, en een economie die investeert in de toekomst en de kwaliteit van leven voor iedereen. Het is de tijd om te veranderen van een cultuur van consumptie naar een cultuur van verantwoordelijkheid en duurzaamheid. Dit vereist niet alleen verandering op economisch en sociaal niveau, maar ook op psychologisch en cultureel niveau. Het is tijd voor Nederland om zichzelf uit de zombielandschap te halen en te investeren in een toekomst waarin iedereen een goede levensstandaard kan genieten.